O dojrzewaniu mózgu słów kilka

 

    “Jak dorośniesz to zrozumiesz” - każdy z nas usłyszał to przynajmniej raz w życiu.  Po ukończeniu 18 roku życia człowiek staje się “dorosły”, w końcu może sam o sobie decydować, uniezależniając się od rodziców. Wiele osób w tym wieku tak się jednak nie czuje. A co, jeśli dorosłość nie zaczyna się wraz z osiągnięciem pełnoletności? A jeśli nie, to kiedy?

    Tak naprawdę nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Różne części mózgu rozwijają się w innym tempie, stopniowo przemieniając nas z dziecka w dorosłego. Czas, w jakim dany obszar się rozwinie zależy od genetyki, czynników zewnętrznych, a także płci. Możemy jednak wyróżnić następujące etapy:

 

Dzieciństwo (do 9 lat)

   Właśnie wtedy nasze zdolności poznawcze rosną najszybciej, a w mózgu przybywa synaps. Substancja szara i biała gwałtownie przyrasta, a kora mózgowa osiąga maksymalną grubość. Człowiek w tym wieku dosłownie chłonie wiedzę. I nic w tym dziwnego - mózg jeszcze nie wie, co przyda mu się do życia. 

Wczesna adolescencja (ok. 12-13 lat)

    W tym okresie następuje intensywny rozwój płatów odpowiedzialnych za zmysły. Zachodzi również usuwanie nieużywanych połączeń synaptycznych (po “biologicznemu” - synaptogeneza) i wzmacnianie tych często używanych. innymi słowy - mózg w tym okresie zaczyna przypominać nieco plac budowy.

 

Średnia adolescencja (ok. 14-18 lat)

Jest to okres, o którym myślimy gdy mówimy o dojrzewaniu i nastolatkach. W tym okresie system nagrody, napędzany dopaminą, jest bardzo aktywny. Mózg nastolatka poszukuje nowych wyzwań i jest bardzo plastyczny, co znacznie ułatwia naukę (choć z tym zgodzi się mało który nastolatek). Niestety, zwiększa to również podatność na uzależnienia. W połączeniu z rozwojem kory przedczołowej odpowiedzialnej za planowanie, ocenę ryzyka, kontrolę impulsów i funkcje wykonawcze otrzymujemy nietypową mieszankę, z którą musi mierzyć się nastolatek. 

 

Późna adolescencja i wczesna dorosłość (19-32 lat)

Mózg zaczyna powoli dokonywać ostatecznych poprawek, usprawniając komunikację między odległymi obszarami mózgu i przyspieszając przetwarzanie informacji (mielinizacja). Kora przedczołowa dalej dojrzewa, usprawniając kontrolę nad emocjami i zachowaniami. O końcu dojrzewania możemy mówić dopiero koło 30-32 roku życia, kiedy mózg osiąga szczytową wydajność i stabilność strukturalną.

 

Podsumowanie

Choć formalnie dorosłość zaczyna się od 18 roku życia, nasz mózg rozwija się znacznie dłużej. Należy jednak pamiętać, ze choć kluczowe zmiany zachodzą do ok. 32 roku życia, tak naprawdę zmieniamy się i rozwijamy przez całe życie.

 

        Źródła:

1. https://mindhealth.pl/dorosli-oznaki-iwyzwania-doroslosci 
2. https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-neurologiczne,piec-epok-rozwoju-mozgu--tak-rozwija-sie-nasz-mozg,artykul,42596021.html 
3. https://przystaneknauka.us.edu.pl/artykul/mozg-dojrzewa-dluzej-niz-sie-spodziewano